Home / Review sách / Review sách Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ

Review sách Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ

Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ
Tác giả: Tracy Hogg, Melinda Blau

Đôi nét về tác giả:
Tracy Hogg đã dành ra 25 năm trong sự nghiệp làm cha mẹ để tìm hiểu và giao tiếp với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Triết lý hợp lý và giàu tính nhân văn của Hogg, một y tá, một chuyên gia ngành sữa mẹ, một chuyên viên tư vấn về trẻ sơ sinh, đã được dịch ra hơn 20 ngôn ngữ, nổi tiếng trên khắp thế giới.

Melinda Blau là nhà báo đã được vinh danh với 15 cuốn sách và hơn 100 bài báo trên tạp chí. Kể từ năm 2000, khi bắt đầu hợp tác với Tracy Hogg quá cố, Blau đã trở thành “tiếng nói” của loạt sách bán chạy nhất “Baby Whisperer” – Đọc vị mọi vấn đề của trẻ.

Giới thiệu sách:
“Trong cuốn sách này, tôi muốn giúp bạn, xoa dịu nỗi sợ của bạn và chỉ cho bạn cách tự tạo cho mình sức mạnh của một người làm cha mẹ. Tôi muốn dạy cho bạn những gì tôi đã học được từ công việc cả đời thì thầm với trẻ cũng như trả lời những câu hỏi mà bạn đặt ra cho tôi. Tôi muốn dạy bạn cách nghĩ giống như tôi. Tất nhiên, dù tôi có cố gắng liệt kê tất cả những vấn đề mà bạn có thể gặp phải thì mỗi một em bé và mỗi một gia đình lại có một chút khác biệt.

Vì thế, khi các ông bố bà mẹ tìm đến tôi với một vấn đề cụ thể nào đó, để đánh giá xem chuyện gì đang xảy ra trong ngôi nhà và với đứa con sơ sinh hoặc đứa con mới chập chững biết đi của họ, tôi luôn hỏi ít nhất một, nếu không thì phải một loạt những câu hỏi về cả đứa trẻ và việc mà cha mẹ đã làm để ứng phó với tình huống đó. Sau đó, tôi mới có thể nghĩ ra kế hoạch hành động phù hợp.

Mục tiêu của tôi là giúp bạn hiểu được quá trình tư duy và hình thành thói quen tự đặt câu hỏi. Như vậy, bạn sẽ không chỉ là người thì thầm với trẻ, mà còn trở thành một người giải quyết vấn đề xuất sắc – một Quý bà hoặc Quý ông vạn năng.

Review sách:
Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ (Tựa gốc: The Baby Whisperer solves all your problems (by teaching you how to ask the right questions) là một trong những cuốn sách gối đầu giường của hàng nghìn bà mẹ Mỹ. Cuốn sách giúp hàng ngàn cha mẹ giải quyết vấn đề, đến với cuốn sách bạn cũng có thể tận dụng sự hiểu biết, lời khuyên và cả những thủ thuật làm cha mẹ từ bậc thầy vô cùng yêu trẻ Tracy Hogg. Bà đã nhắc cho chúng ta nhớ rằng: Vấn đề thực ra chỉ là tình huống đòi hỏi một giải pháp sáng tạo. Hãy đặt ra những câu hỏi đúng và bạn sẽ có được câu trả lời đúng.

Cuốn sách giúp các bậc cha mẹ hiểu được sự phát triển của trẻ, hiểu được tại sao con biếng ăn và làm thế nào để con yêu thích ăn uống. “Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ” giúp giải quyết vấn đề ngủ ngày, ngủ ngắn và đảm bảo giấc ngủ đêm có chất lượng cho trẻ.

Mọi vấn đề xảy ra trong suốt hành trình làm cha làm mẹ (như con không chịu ăn, con không chịu ngủ đúng giờ, tự nhiên con trở nên vô cùng “khó chiều”, “khó bảo”, bạn bỗng nhiên không thể hiểu lũ trẻ muốn gì và cần gì vì tất cả những gì chúng làm chỉ là khóc và gào lên ầm ĩ….) đều là những tình huống mà chúng ta phải đưa ra cách xử lý. Theo đó, tác giả chỉ ra rằng, tất cả những gì mà chúng ta cần làm đó là tự đặt ra những câu hỏi đúng, nhận ra các vấn đề thật sự và sử dụng những nguyên tắc để giải quyết vấn đề đó

Với khối lượng kiến thức đồ sộ nhưng vô cùng hữu ích, được trình bày rất khoa học, dễ hiểu. “Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ” chắc chắn sẽ giúp xoa dịu mọi nỗi băn khoăn, hoang mang, thậm chí là khủng hoảng và lo sợ của những người đang và sắp trở thành bố mẹ, từ đó giúp họ cách để tìm ra sức mạnh làm một ông bố bà mẹ đúng nghĩa.

Toàn bộ nội dung trong cuốn sách được đúc kết từ những kinh nghiệm thực tế của tác giả trong lĩnh vực tư vấn về nuôi dạy trẻ, về giáo dục trẻ trong gia đình. Qua đó chúng ta có thể hiểu rõ về tất cả mọi vấn đề liên quan đến con trẻ từ những ngôn ngữ ký hiệu đặc biệt của trẻ sơ sinh cho đến những nhu cầu về ăn, ngủ của con, nguyên nhân tại sao con trở nên nhỏng nhẽo, giận dữ hoặc phấn khích… Từ việc lắng nghe, quan sát và thấu hiểu những nhu cầu cũng như tâm lý của con trẻ, chính bố mẹ sẽ phải hình thành thói quen tự đặt câu hỏi để có thể tự mình giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình nuôi dạy con. Với cuốn sách này, chúng ta không chỉ trở thành những bậc cha mẹ biết lắng nghe mà còn là người biết cách để giải quyết mọi vấn đề một cách khoa học và hợp lý. Cuốn sách dạy cha mẹ cách tổ chức cuộc sống gia đình một cách khoa học và tràn đầy yêu thương.

Trích đoạn hay:
Trẻ sơ sinh cảm nhận như thế nào?

Đời sống tình cảm của trẻ, cũng như của chúng ta, được điều chỉnh bởi hệ viền, một phần nhỏ của não còn được biết đến với tên gọi “não cảm xúc”. Đừng lo lắng, tôi không định giảng giải cho bạn về giải phẫu học đâu. Những diễn giải chi tiết mang tính khoa học cũng làm tôi hoa hết cả mắt! Tất cả những gì bạn cần biết là đến thời điểm chào đời, con bạn đã có khoảng một nửa mạch não cần thiết để bắt đầu trải nghiệm các cảm xúc. Vì hệ viền phát triển từ dưới lên trên, thứ đầu tiên hoàn thiện là cấu trúc viền dưới não. Phần dưới não này bao gồm cả hạch hạnh nhân, đóng vai trò như trung tâm hoạt động cảm xúc của con người. Hạch hạnh nhân cảnh báo các bộ phận khác của não rằng có điều gì đó đáng để phản ứng lại. Nói cách khác, nó chịu trách nhiệm tạo ra những phản ứng thô ban đầu – phản ứng tự phát “chiến hay biến” trong não khiến cho tim đập mạnh và adrenaline được tiết ra. Hệ viền trên sẽ phát triển trong khoảng từ 4 đến 6 tháng, là thời điểm tâm thức nắm bắt được các cảm xúc. Dù não bộ của trẻ vẫn tiếp tục hoàn thiện cho tới tận khi trẻ bước vào tuổi vị thành niên, nhưng chúng ta hãy cùng xem chuyện gì xảy ra trong năm đầu tiên:

Dưới 4 tháng. Ngay cả khi con bạn còn rất nhỏ, bộ não ban sơ của con cũng đã có quyền kiểm soát. Cảm xúc lúc mới sinh mang tính tự phát và có phần không thể kiểm soát được – chẳng hạn như nhăn mặt để phản ứng lại cơn đau bụng xì hơi. Nhưng chỉ trong vài tuần, con sẽ cười và bắt đầu bắt chước bạn, đó chính là dấu hiệu cho thấy con đã sẵn sàng bắt sóng phong cách cảm xúc của bạn. Con sẽ khóc để thể hiện sự khó chịu và mệt mỏi, và sẽ cười, ê a, ríu rít khi vui hoặc phấn khích. Con sẽ bắt đầu khiến bạn phải nhìn càng lúc càng nhiều hơn, phát triển điệu cười thân thiện và ra vẻ hợp tác kiểu đơn giản nhưng quan trọng: Nếu con khóc, con sẽ được bế lên. Khi đó, con bắt đầu nhận ra là bằng tiếng khóc và biểu cảm khuôn mặt, con có thể khiến bạn phải phản ứng lại và đáp ứng các yêu cầu của con. Khi bạn đáp lại con, con học được cách tin tưởng, khi bạn mỉm cười và bắt chước con, con học được cách gắn kết.

Hãy nhớ rằng khóc là cách duy nhất thể hiện cảm xúc và nhu cầu của con. Khi con khóc, không có nghĩa bạn là ông bố/ bà mẹ tồi. Đó chỉ đơn giản là cách con nói: “Con muốn bố/ mẹ giúp, vì con còn quá nhỏ để tự mình làm được”. Tiếng khóc, có vẻ khó hiểu với những người lần đầu làm cha mẹ, căng thẳng nhất trong khoảng từ 6 đến 8 tuần đầu tiên. Sẽ mất khoảng vài tuần, nhưng bạn sẽ nhanh chóng phân biệt được sự khác nhau giữa tiếng khóc vì đói, vì chán nản, vì mệt mỏi và vì đau. Bạn sẽ càng thạo việc đọc hiểu những dấu hiệu này nếu bạn cũng có thể bắt sóng ngôn ngữ cơ thể của con. Và như tôi đã giải thích ở Chương 1, mọi việc sẽ tốt đẹp hơn khi con tuân thủ nếp sinh hoạt, trong trường hợp đó, thời gian và địa điểm thực hiện nếp sinh hoạt sẽ nói cho bạn biết rất nhiều về cảm xúc của con.

Trong một thí nghiệm với trẻ hai và ba ngày tuổi, những người thực hiện thí nghiệm đã theo dõi phản ứng của trẻ khi được nếm một chút nước dấm và nước đường. Biểu hiện trên gương mặt trẻ thể hiện rõ ràng cảm giác không thích (nhăn mũi, chớp mắt, rụt lưỡi) hoặc thích thú (há to miệng, nhướn mày). Nhưng bằng cách sử dụng thiết bị quét não, các nhà nghiên cứu có thể thấy gần như không có hoạt động nào ở vỏ viền, khu vực não thực sự cảm nhận được cảm xúc.

Có thể dễ chịu khi biết rằng lúc con bạn khóc, tiếng khóc của con mang tính phản thân, và con sẽ không còn nhớ gì về nỗi đau nữa. Điều đó không có nghĩa là tôi cổ súy cho việc để mặc cho trẻ “khóc toáng lên”. Thực tế là không. Điều đó đi ngược lại triết lý quan tâm của tôi. Ngược lại, tôi tin rằng chỉ cần bạn có phản ứng và để ý đến “tiếng nói” của con, thì tiếng khóc của con sẽ không để lại hậu quả lâu dài nào. Cũng vì lý do đó mà tôi thường khuyên cho trẻ sơ sinh dùng núm vú giả (xem trang 19) vì núm vú giả giúp trẻ tự an ủi bản thân – một kỹ năng cảm xúc quan trọng. Những nhân tố quan trọng nhất là phản ứng của bạn trước tiếng khóc của con. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi cha mẹ thạo phiên dịch và phản ứng lại các kiểu khóc của con, trẻ sẽ nhẹ nhàng chuyển sang kiểu giao tiếp mà các nhà nghiên cứu vẫn gọi là “giao tiếp không tiếng khóc” (điều này xảy ra trong khoảng giữa tuần thứ 12 và tuần thứ 16). Khi đó hầu hết các em bé đều đã ổn định hơn và không còn dành nhiều thời gian để khóc nữa. Trẻ cũng dễ đọc vị và vỗ về hơn.

Từ 4 đến 8 tháng. Khi hệ viền trên phát triển, bộ não của trẻ sẽ có tiến bộ nhảy vọt. Trẻ sẽ nhận ra được các gương mặt, địa điểm và đồ vật quen thuộc, và sẽ tương tác nhiều hơn với môi trường xung quanh, thậm chí còn thích thú khi có trẻ khác ở cùng. Trẻ sẽ nhận ra được con vật nuôi của gia đình. Tùy thuộc vào tính khí của con bạn (tôi sẽ thảo luận về vấn đề này sau), thường thì thời gian này sẽ vui vẻ và có nhiều tiếng cười hơn là buồn bực và tiếng khóc. Bạn có thể thấy con đang bắt đầu cảm nhận và truyền đạt những cảm xúc của bản thân thông qua biểu hiện gương mặt, thông qua những tiếng bi bô, chứ không phải chỉ qua tiếng khóc nữa.

Lúc này đời sống tình cảm của con đã phức tạp hơn nhiều. Một số trẻ bắt đầu thể hiện những dấu hiệu ban đầu của việc kiểm soát cảm xúc. Chẳng hạn, nếu con bạn buồn ngủ, quấy khóc và tự nói chuyện một mình một lúc, ngậm núm vú giả hoặc ôm ấp món đồ chơi hay chiếc chăn yêu thích cho tới khi tự chìm vào giấc ngủ, có nghĩa là bé đã học được cách vỗ về bản thân và bình tĩnh lại. Điều này thường sớm xuất hiện ở những em bé có tính điềm đạm, nhưng cũng như những kỹ năng cảm xúc khác, tự vỗ về an ủi cũng cần phải học.

Ngay cả khi con bạn không có vẻ muốn kiểm soát cảm xúc, thì lúc này cũng có thể dễ dàng vỗ về con hơn. Chỉ cần nhìn thấy bạn, nghe thấy tiếng bạn cũng đã đủ để làm con bình tĩnh lại. Con có thể khóc vì buồn chán khi bị để lại một lúc lâu trong một tư thế hoặc ở một chỗ, hay thể hiện sự tức giận vì bị tước mất đồ chơi hoặc vì bị di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác. Với một số trẻ, bạn có thể nhìn thấy cả dấu hiệu của sự cứng đầu nữa. Trẻ 6 tháng tuổi có thể la hét và tay chân quờ quạng. Chúng có thể “tán tỉnh” người lớn để thu hút sự chú ý của họ, theo dõi nét mặt của một người để biết người đó có phản ứng khi nghe thấy tiếng khóc thút thít của chúng không và có vẻ thỏa mãn khi được bế lên.

Trẻ thậm chí sẽ nhận thức rõ hơn về cảm xúc và xã hội. Con sẽ cho bạn biết sở thích của con về đồ ăn, về các hoạt động và về mọi người. Con sẽ bắt đầu bắt chước không chỉ âm thanh mà còn cả sự biến đổi trong giọng nói của bạn. Con sẽ vặn vẹo nhiều hơn ở những chỗ gò bó, thậm chí còn có thể dở chứng khi cảm thấy sắp bị đặt vào xe đẩy hoặc ghế ăn. Dù không thực sự chơi cùng, nhưng con sẽ quan tâm hơn tới các bé khác. Tùy thuộc vào tính cách, con có thể sợ những em bé hiếu động hơn hoặc sợ người lạ. Bằng cách rúc đầu vào vai bạn (hoặc khóc), con đang nói cho bạn biết là “Hãy cho con ra khỏi đây”. Con không chỉ cảm nhận được cảm giác của mình (nếu từ trước đến giờ bạn vẫn luôn phản ứng lại), mà còn trông chờ sẽ có việc gì đó được làm để đáp lại những cảm giác đó.

Từ 8 tháng đến 1 năm. Trẻ tầm tuổi này cảm nhận và hiểu được nhiều hơn những gì chúng có thể truyền đạt được, nhưng nếu để ý kỹ thiên thần bé nhỏ của mình, bạn sẽ thấy bánh xe cảm xúc – cả tích cực và tiêu cực – quay đều suốt cả ngày. Con thực sự hiện hữu trong gia đình bạn và vui vẻ khi có bạn bên cạnh. Bạn có thể gọi với con qua phòng và con sẽ quay đầu lại như thể muốn nói “Có chuyện gì thế ạ?” Con có cảm nhận mới về bản thân. Con có thể thích bạn cầm gương – để con có thể cười, vỗ hoặc hôn hình ảnh của chính mình. Con cũng gắn kết chặt chẽ hơn với bạn và những người trông trẻ khác, và có thể trầm lặng hơn khi ở bên người lạ, rúc đầu vào vai bạn cho tới khi sẵn sàng làm quen.

Trẻ biết sự khác nhau giữa người lớn và trẻ con. Và chúng là thiên tài bắt chước. Trí nhớ của trẻ cũng rất tốt, vì phần não đó, hồi hải mã, gần như đã hoàn thiện trong khoảng từ 7 đến 10 tháng. Tin mừng là trẻ có thể nhớ được nhiều người trong cuộc sống của chúng, và những cuốn sách mà bạn đã đọc cho chúng nghe. Tin buồn là nếu lúc này bạn thay đổi nếp sinh hoạt của con, con sẽ có phản ứng mạnh với bất cứ điều gì mới mẻ. Ngoài ra, một số trẻ còn bực bội vì kỹ năng giao tiếp của chúng tụt hậu so với các hoạt động tinh thần của chúng, và chúng không thể biểu đạt điều mình muốn. Ở tầm tuổi này, trẻ có thể trở nên hiếu chiến hoặc hay làm đau mình (chẳng hạn như đập đầu). Lúc này, mè nheo cũng trở nên phổ biến, và hẳn nhiên đó không phải điều bạn muốn khuyến khích con.

Đến cuối năm thứ nhất, con bạn đã có một đời sống tình cảm phong phú. Nhưng không phải trẻ vừa mới xuất hiện trong thế giới này đã biết cách xử lý cảm giác khó chịu, cách tự an ủi bản thân, hoặc cách chia sẻ với người khác – tất cả đều là một phần của quá trình phát triển năng lực cảm xúc. Chúng ta cần phải chuyên tâm dạy trẻ. Một số cha mẹ đợi quá lâu, đến lúc đó, những thói quen xấu, như cơn giận dỗi thường xuyên lặp đi lặp lại, càng khó phá bỏ được. Số khác, không hề biết rằng hành vi của chính họ đã dạy cho con điều ngược với những gì họ đang cố gắng để đạt được, lại có vẻ được đặt chân vào con đường ít kháng cự hơn. Họ nhượng bộ và tự hỏi “Vấn đề chính là gì?” Đó chính là lúc nuôi dạy con cái kiểu ngẫu hứng bắt đầu.

Hãy nghĩ về con chó của Pavlov. Con chó này luôn chảy dãi mỗi khi nhà khoa học rung chuông, vì nó đã nghe tiếng chuông đó mỗi lần được cho ăn. Trẻ nhỏ cũng giống như vậy. Chúng nhanh chóng kết hợp phản ứng của bạn với hành động của chúng. Vì thế, nếu hôm nay bạn cười khi đứa con 9 tháng tuổi của bạn ném chiếc bát Cheerios xuống sàn chỉ vì đã chán và không muốn ăn nữa, thì tôi đảm bảo là ngày mai con sẽ làm đúng như vậy, để mong thấy bạn cười. Lần thứ hai con làm như vậy, chắc chắn bạn sẽ không còn thấy buồn cười nữa. Hoặc giả sử, bạn đang cố gắng ép đứa con 1 tuổi của bạn rửa tay, nhưng khi bạn đưa con đến bồn rửa, con bắt đầu khóc. Bạn có thể tự nói rằng: “Ô, sao thế? Thôi, hôm nay chúng ta không rửa tay nữa vậy”. Bạn có thể không liên hệ gì, nhưng chỉ trong một hoặc hai ngày, khi bạn đang xếp hàng ở quầy thanh toán của siêu thị, và con với tay chộp lấy những chiếc kẹo ở vị trí chiến lược đó, nhưng bạn nói “không được”, thì con đã có sẵn một mánh mà con chắc chắn sẽ khiến bạn bỏ cuộc. Con sẽ khóc, và khi khóc không có tác dụng, con sẽ khóc to hơn cho tới khi bạn nhượng bộ.

Giúp con bạn phát triển năng lực cảm xúc cũng quan trọng như khuyến khích con tập bò hoặc tập nói. Quả thực, cách bạn phản ứng với tiếng khóc và những trạng thái cảm xúc khác của con sẽ phần nào quyết định có thể trông chờ kiểu cảm xúc nào khi con chập chững biết đi. Nhưng đừng chờ đến tận khi cơn giận dữ bùng nổ mới tin. Hãy khắc cốt ghi tâm câu mà Nan đã nói: “Hãy bắt đầu khi bạn có ý định thực hiện”. Nói cách khác, ngay từ đầu, đừng để các thói quen xấu phát triển. Tôi nhận ra nói dễ hơn làm. Một số trẻ khó bảo hơn trẻ khác, nhưng tất cả đều có thể dạy được. Mấu chốt là người lớn hiểu con để có thể điều chỉnh chiến lược theo nhu cầu và tính khí của con.

Trích sách “Đọc Vị Mọi Vấn Đề Của Trẻ”

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *